Tôi và gia đình sang Mỹ cũng được nhiều năm rồi. Bạn bè quen biết ở Việt Nam và ở Mỹ dần dần mỗi đứa mỗi phương do công ăn việc làm thay đổi. Chỉ thỉnh thoảng mới có thời gian gọi điện thoại hỏi thăm nhau trong những ngày cuối tuần, nhiều đứa phải đi làm việc vào ban đêm thành ra chỉ có thể nhắn lời hỏi thăm vào máy answer machine chứ đâu có dịp nói chuyện gì. Vài năm gần đây, với sự phát triển dữ dội của ngành điện toán và Internet, những phương pháp trao đổi thư từ trên Internet ngày càng trở nên dễ hơn và cũng làm cho tình bạn bè thêm khắn khít qua trao đổi e-mail.
Làm việc cho một công ty ở bộ phận buôn bán hàng, tôi phải trao đổi, gởi thư từ và e-mail hàng ngày đến nhiều khách hàng ngoại quốc lẫn Việt Nam. Mỗi buổi sáng khi ngồi vào bàn làm việc, check được e-mail của khách mua hàng làm tôi cảm thấy phấn khởi cho cả ngày làm việc hôm đó. Thỉnh thoảng, trong những lúc rãnh rỗi, viết vài dòng gởi e-mail cho các bạn bè ở Việt Nam để hỏi thăm chuyện làm ăn và tình hình gia đình của họ để biết thêm tình hình trong nước. Với e-mail account mới và công ty cho tôi sử dụng, mọi chuyện trao đổi thư từ và e-mail với khách hàng và bạn bè được trôi chảy cũng được vài tuần. Đến một hôm, tôi phải ngạc nhiên khi e-mail account của tôi nhận được cả vài chục cái e-mail từ những tên người gởi thật lạ mà tôi chưa từng biết và còn những quảng cáo nữa chứ. Đây có thể nói là điều ngạc nhiên thật sự vì tôi đâu có bao giờ cho địa chỉ e-mail của tôi cho những công ty quảng cáo hay những người gởi kỳ lạ này.
Đối với một người chỉ biết sơ về computer như tôi, sử dụng computer để soạn hồ sơ hay viết e-mail cho khách hàng mà thôi thì những subject "thật kêu" của các e-mail này làm cho tôi cảm thấy tò mò và muốn xem nội dung bên trong. Nhìn vào subject e-mail với nội dung, "Discount on ticket to Haiwaii trip", tôi có vẻ mừng thầm vì hai vợ chồng dự định đi chơi Haiwaii vào mùa hè này, hẳn đây là dịp tìm mua được giá vé rẻ để làm bà xã vui lòng. Bấm "mouse" lên e-mail để mở ra, trong e-mail có để quảng cáo giá vé rẻ 10% nếu mua trong vòng 10 ngày tới và có một link đến trang web: www.priceline.com . Click vào trang web này, tôi có thể tìm mua discount giá vé máy bay rẻ hơn những chỗ agency khác cả vài chục đồng cho một vé. Từ đó, tôi bắt đầu mất cảnh giác với những e-mail có những dòng subject hấp dẫn như: "Finance your house to get a good deal", "Find your new job on Monster.com", "Work at home with a stable salary",... Đa số những e-mail này quảng cáo các trang web trên Internet và kêu gọi người ta vào đó với mục đích quảng cáo những sản phẩm trên thị trường tựa như "ngồi xem TV thì phải xem quảng cáo" vậy mà.
Tuy nhiên, một hôm tôi nhận được trong các e-mail quảng cáo với subject mà tôi tò mò muốn xem thử nội dung "Free adult pics...". Chậm rãi nhấm "mouse" vào subject của e-mail này, e-mail mở ra hình của các thiếu nữ khỏa thân và còn có một link để vào trang chính, mình phải trả tiền nếu muốn xem thêm. Tôi lặng lẽ xóa đi e-mail này sợ vợ mình hay con cái trong nhà thấy được thì xấu hổ chết! Hôm sau, tôi lại nhận được vài e-mail có nội dung tương tự mà còn có một e-mail với tiêu đề: "Sex with animal...", tôi bắt đầu hoang mang vì nếu con cái mình hay ai nấy trong nhà sử dụng e-mail lỡ xem những e-mail này thì quả là đáng sợ vì nó đầu độc những ý nghĩa đồi trụy và bẩn thỉu cho con cái trong nhà. Tôi bắt đầu e ngại và dần dần xóa đi những e-mail có subject bậy bạ như vậy và không muốn xem nội dung bên trong nữa, chỉ có làm thêm mất thời gian mà thôi.
Ở nhà, thỉnh thoảng có dùng Outlook Express để nhận e-mail và download xuống computer để lưu trữ các hồ sơ và e-mail mà tôi cho rằng nên giữ lại để tham khảo sau này. Một hôm tôi nhận được một e-mail có hết sức lạ và tôi đoán hẳn người viết và gởi e-mail này phải là người Việt Nam vì nó là chữ Việt Nam không dấu "Thinh Nguyen Thu..." và người gởi tuy là một tên lạ nhưng có vẻ là tên của người Việt Nam thanhpha525Ỵyahoo.com. Tôi cứ đinh ninh trong đầu là người gởi là một người nào đó trong các hội đoàn mình đã tham gia và muốn gởi "Thỉnh Nguyện Thư" cho một chuyện gì đó. Bấm "mouse" lên e-mail đó để xem thử nội dung bên trong là gì, nhưng chỉ sau cú bấm đó e-mail tự động chạy lên rồi và lấy tất cả các địa chỉ e-mail của tôi lưu trữ trong Inbox để gởi ra ngoài liên tục. Bấy giờ tôi chỉ biết bấm lên nút Power-off trên computer để tắt máy và chấm dứt điều đang diễn ra mà tôi chưa từng thấy. Sau này, hỏi thăm một người bạn làm về lãnh vực computer, anh ta cho biết rằng gần đây có những người hacker Việt Nam ở một vài quốc gia nào đó dùng các "e-mail account ma" để gởi virus hay những e-mail với ý đồ phá hoại hoặc lấy xem nội dung các e-mail của các cá nhân hoặc hội đoàn công ty thương mại cho những mục đích riêng. Tôi lập tức thông báo với các bạn bè về những loại e-mail với nội dung như thế, nếu có gặp thì nên xóa bỏ chứ đừng mở ra dễ bị đọc lén hay tiết lộ các thư từ hay các tài liệu văn bản làm ăn quan trọng.
Một lần khác, sau khi đã để ý với những e-mail có mục đích quậy phá máy computer, tôi nhận được một e-mail với nội dung mà tôi không thể nào không thử mở ra xem: "TU DO TON GIAO". Tôi nghĩ chắc là một tổ chức tôn giáo nào muốn gởi thư trưng cầu ý kiến về tự do tôn giáo ở Việt Nam vì người gởi có địa chỉ e-mail tên Việt Nam. Nghĩ như thế tôi lại tự nhủ đây chỉ là một e-mail có tính cách tôn giáo mà thôi, mở ra để xem thử. Khi vừa bấm vào, e-mail tự động gọi chương trình Microsoft Word trong máy tôi chạy và chẳng biết sao chỉ trong phút chốc sau khi nó tự động đóng Microsoft Word, tôi không còn dùng được chương trình này nữa. Bàng hoàng vì máy computer của tôi bị virus tấn công và tôi cũng không biết làm sao, đang lúc đang càu nhàu vì máy computer chạy lộn xộn may lúc đó vợ tôi nhắc về vợ chồng người hàng xóm mới dọn tới là kỹ sư về computer, may ra họ sẽ giúp đỡ và cho vài lời khuyên để tránh trường hợp tương tự trong tương lai. Hôm sau, đợi sau giờ làm việc, sang nhà hàng xóm gõ cửa để hỏi thăm về vấn đề xảy ra với computer ở nhà. Vợ chồng hàng xóm chậm rãi giải thích về các trục trặc của e-mail mà người ta thường gặp cho tôi nghe như sau:
"Hai vấn nạn lớn nhất của e-mail hiện nay là: spam mail và virus e-mail.
- Spam mail: là e-mail do những hacker lấy được địa chỉ e-mail của bạn thông qua những e-mail trao đổi có kèm theo một danh sách địa chỉ e-mail ở trong mục CC (Carbon copy) mỗi khi gởi trên Internet hoặc qua những trao đổi trong các forum hay news group. Các hacker này, sau khi đã thu thập những địa chỉ e-mail và gộp chung thành một danh sách được dùng để bán lại hoặc dùng các danh sách e-mail làm e-mail marketing nhằm mục đích thương mại.
- Virus e-mail: là những e-mail do những người tinh nghịch phá hoại hoặc những kẻ muốn dùng virus để phá hoại một loạt những hệ thống computer nào đó với một mục đích xấu. Thông thường virus được gởi đến các địa chỉ e-mail bạn qua các tài liệu gởi kèm (attached) và thường tấn công vào các chương trình soạn thảo văn bản như Microsoft Word. Nhưng một khi đã được mở ra, nó không dừng lại ở các tài liệu văn bản mà lan ra và hủy hoại nhiều chương trình và những ứng dụng khác, và cuối cùng là toàn bộ hệ thống computer. Nếu không được lưu trữ dự phòng các tài liệu quan trọng, hệ thống điện toán của bạn có thể bị mất toàn bộ những tài liệu và văn thư quan trọng đó và khó có thể cứu lại được.
Đây có thể nói là hai vấn nạn lớn nhất về trong việc gởi nhận e-mail".
Tôi nghe xong lời kể thì bàng hoàng vì những gì mình biết về e-mail còn quá ít và những mối nguy hại mà e-mail có thể gây ra cho mình làm thế nào mà đề phòng đây. Chưa kịp mở miệng hỏi "Làm thế nào để đề phòng?" thì anh bạn hàng xóm như đoán trước và nêu thẳng vấn đề: "Để phòng ngừa với những mất mát do virus e-mail gây ra cho máy điện toán, anh có thể tìm mua bộ software Norton Antivirus version 2002 có khả năng tự update hàng ngày các thuật giải để trị những loại virus mới nhất thông qua Internet, với giá chỉ khoảng 24.99 USD online hoặc ở các tiệm bán software gần nhà như Best Buy, Fryõs Electronics, CompUSA, Circuit City,... Điểm đặc biệt của chương trình Norton Antivirus so với các nhà cung cấp software Antivirus khác là nó được update thường xuyên các thuật giải mỗi khi có một loại virus mới xuất hiện và có phương pháp bảo vệ máy computer của bạn nếu bị tấn công bởi những virus mới này. Tuy nhiên, nếu bạn chưa có thời gian mua và cài đặt chương trình Norton Antivirus 2002, bạn có thể tạm thời vào website: http://housecall.antivirus.com để "scan và clean" virus trong máy bạn ngay nếu bạn biết chắc hoặc nghi ngờ máy computer của bạn đã bị nhiễm virus."
Nghe xong, tôi thở phào nhẹ nhỏm vì mình có thể tìm mua một bộ software với giá rẻ như vậy mà lại có thể bảo vệ và đề phòng máy điện toán của mình khỏi bị phá hoại bởi những loại virus mới và nguy hiểm.
Ra về tôi tự nhủ, dùng e-mail trong thời đại computer thật là hữu dụng cho việc trao đổi thư từ văn kiện, tài liệu nhưng những thành phần bất hảo trên Internet đã lạm dụng nó để làm phương tiện quảng cáo một cách tràn lan và bất kể người nhận e-mail. Chưa hết, lợi dụng e-mail để quảng cáo cho sex và những hình ảnh bẩn thỉu trên Internet đã biến e-mail thành một công cụ quảng cáo hạ cấp, thêm vào đó, những kẻ bất hảo lại muốn dùng e-mail làm một phương tiện lan truyền virus chỉ với một mục đích đơn giản là... "giải trí" mà thôi. Ngày nay, với sự nở rộ quá rộng của các dịch vụ e-mail miễn phí như Hotmail, Yahoo, Juno,... đây chính là mục tiêu và cũng là nơi xuất xứ của các e-mail quảng cáo vì người ta có thể tạo ra một account dùng cho việc quảng cáo mà không có ràng buộc trách nhiệm luật pháp gì về việc sử dụng các e-mail account này và tha hồ gởi cho những thành viên trong cùng dịch vụ với số thứ tự hay tên khác đi một cách quá dễ dàng mà không bị ai cấm cản hay ngăn chặn cả. Nếu dùng các dịch vụ e-mail miễn phí này, hẳn các bạn cũng không lạ lẫm gì với việc phải xóa đi những e-mail quảng cáo hàng ngày có đầy trong e-mail account của mình mà đôi khi còn làm lộn xộn những e-mail quan trọng của mình nữa chứ.
Nếu bạn là một người cần dùng e-mail cho công việc quan trọng hay làm ăn, hẳn bạn sẽ cần tìm một dịch vụ e-mail đàng hoàng để có một account sạch sẽ không có những e-mail quảng cáo; hay bạn lại sợ tốn tiền để rồi mỗi ngày phải lo "clean-up" thùng e-mail của mình. Mỗi người có một ý thích riêng nhưng theo tôi nghĩ nếu có thể giảm bớt những việc không cần thiết này thì mình sẽ cảm thấy thoải mái và vui vẻ với cuộc sống hơn.